Parkeerbeleid in Arnhem: minder auto’s op straat, meer ruimte voor de stad

Arnhem staat voor een flinke mobiliteitsopgave. De stad groeit hard, het aantal woningen neemt toe en de ruimte in de stad staat onder druk. Hoe houd je Arnhem bereikbaar, leefbaar én veilig? Ook parkeren speelt daarin een belangrijke rol. Daarom stelde de gemeenteraad begin dit jaar een nieuw parkeerbeleidsplan vast, als uitwerking van het Duurzaam Mobiliteitsplan (DMP).

Volgens Hans ten Barge, ketenregisseur Parkeren bij de gemeente Arnhem, is die samenhang cruciaal. “Je kunt parkeerbeleid niet los zien van mobiliteit”, zegt hij. “Het hangt samen met openbaar vervoer, fietsen, lopen, verkeersveiligheid en de inrichting van de openbare ruimte.”

Hans Ten Barge

Eerst mobiliteit, dan parkeren

De eerste gesprekken over een nieuw parkeerbeleid begonnen al enkele jaren geleden. Aanvankelijk lag de focus vooral op parkeren, maar in gesprekken met bewoners, ondernemers en belangenorganisaties kwam al snel een bredere vraag naar voren. “De reactie vanuit de stad was eigenlijk: begin niet met parkeren, maar met mobiliteit”, vertelt Hans. “Daaruit is eerst het Duurzaam Mobiliteitsplan ontstaan. Het parkeerbeleid vloeit daar logisch uit voort.” In dat plan kiest Arnhem nadrukkelijk voor lopen, fietsen en openbaar vervoer. Ook vergroening van de binnenstad en het terugdringen van autoverkeer maken deel uit van die koers.

Groei vraagt om keuzes

Een belangrijke aanleiding voor het nieuwe beleid is de forse woningbouwopgave. De komende jaren wil Arnhem circa 16.000 woningen toevoegen, grotendeels binnenstedelijk. Dat heeft direct gevolgen voor de manier waarop de stad met ruimte en mobiliteit omgaat. Hans: “Die ontwikkelingen zorgen voor extra verkeer en extra parkeerdruk. Dan moet je als gemeente kritisch kijken naar mobiliteit en autobezit. Nieuwe woongebieden worden daarom anders ingericht dan vroeger. In grote ontwikkelgebieden, zoals Rijnpark, komt parkeren vooral terecht in mobiliteitshubs en parkeergarages. De straat blijft zo meer beschikbaar voor groen, verblijf en langzaam verkeer.”

Op zoek naar balans in de openbare ruimte

Met het nieuwe parkeerbeleid wil Arnhem niet simpelweg parkeerplaatsen schrappen. De stad zoekt vooral naar een betere balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en ruimtegebruik. “In sommige wijken staan te veel auto’s”, vertelt Hans. Dat gaat ten koste van de veiligheid, de leefbaarheid en soms zelfs de bereikbaarheid voor hulpdiensten. Daarom breidt Arnhem betaald parkeren uit in gebieden waar de parkeerdruk structureel hoog is. Bewoners krijgen daarbij een vergunning: de eerste vergunning is gratis, voor een tweede auto moet worden betaald. Ook onderzoeken we de bouw van een nieuwe parkeergarage in het centrum. Als daardoor op termijn parkeerplaatsen op straat kunnen verdwijnen, ontstaat er meer ruimte voor groen.”

Parkeren raakt mensen direct

Het beleidsproces kende een uitgebreid participatietraject met bewonersverenigingen, ondernemers en andere belanghebbenden. Hans: “Participatie rondom parkeren is echt een bijzondere discipline. Er zit ontzettend veel emotie op. Vooral in wijken rond het centrum leeft weerstand. Bewoners ervaren daar nu al hoge parkeerdruk, bijvoorbeeld door bezoekers en medewerkers van voorzieningen zoals het ziekenhuis. Tegelijkertijd vrezen zij dat betaald parkeren de druk verplaatst naar omliggende buurten: het bekende waterbedeffect.”

Volgens Ten Barge is dat effect nooit helemaal uit te sluiten. “Daarom moet je goed kijken naar natuurlijke grenzen van gebieden en voortdurend monitoren wat er gebeurt. En als parkeerdruk zich verplaatst, moet je opnieuw met bewoners in gesprek.”

Uitvoeren, volgen en bijsturen

Nu het parkeerbeleid is vastgesteld, begint de uitvoering. Dat gebeurt gefaseerd. Eerst komen de wijken rond het centrum aan bod, waar de parkeerdruk het hoogst is. Daarna volgen gebieden rond winkelcentrum Kronenburg en GelreDome in Arnhem-Zuid. In een latere fase komen ook nieuwe woningbouwlocaties in beeld. Hans: “De hoofdlijnen liggen vast, maar de uitwerking vraagt per wijk om maatwerk. Daarom blijven gesprekken met bewoners belangrijk.” Volgens hem is parkeerbeleid nooit af. De stad verandert, bewonersgedrag verandert en nieuwe ontwikkelingen zorgen telkens voor nieuwe vragen. “Je moet blijven kijken wat werkt en waar bijsturing nodig is.”