Maastricht pakt parkeren als één geheel aan

De gemeente Maastricht vernieuwde de volledige parkeerketen: van aanvraag en betaling tot handhaving en data-analyse. Dat maakt de dienstverlening eenvoudiger en geeft meer mogelijkheden om te sturen op bereikbaarheid, leefbaarheid en het gebruik van de openbare ruimte. Janneke Schils, vakspecialist Parkeren bij de gemeente Maastricht, vertelt over de aanpak en de belangrijkste lessen.

Waarom koos Maastricht voor een integrale aanpak?

‘We wilden parkeren eenvoudiger, klantgerichter en sneller maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Voorheen moest een aanvraag voor een parkeerproduct handmatig worden verwerkt. Nu krijgt de aanvrager het product na goedkeuring direct en wordt de betaling automatisch afgehandeld. Digitalisering en parkeerdata bieden bovendien nieuwe mogelijkheden om parkeren slimmer te organiseren. Om die goed te benutten, moet je de hele keten bekijken: van aanvraag en betaling tot handhaving, dienstverlening en data-analyse.’

Hoe hebben jullie beleid, uitvoering en techniek met elkaar verbonden?

‘We hebben gekozen voor centrale regie op de parkeerketen. Beleid, uitvoering en ondersteunende disciplines werken samen aan veranderingen en verbeteringen. We hebben de processen beschreven en duidelijk vastgelegd wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook bij de advisering aan het bestuur brengen we beleid en uitvoering bij elkaar. Parkeerdata helpen ons om voorstellen beter te onderbouwen en de effecten van maatregelen te volgen.’

Een opvallende maatregel is het progressieve parkeertarief. Wat willen jullie daarmee bereiken?

‘Met het progressieve tarief stimuleren we bezoekers om bewuster te kiezen waar en hoelang zij parkeren. Kort parkeren dicht bij de bestemming blijft mogelijk. Voor langer parkeren zijn andere locaties binnen het parkeerareaal aantrekkelijker. Voorheen gebruikten we hiervoor een parkeerduurbeperking, maar die was juridisch en operationeel steeds minder goed houdbaar. Het progressieve tarief helpt ons om de beschikbare parkeercapaciteit beter te benutten en de parkeerdruk op straat te verminderen. Zeker in de binnenstad, waar veel functies om de beperkte ruimte vragen, is dat belangrijk.’

Welke rol spelen de gegevens uit het Nationaal Parkeer Register?

‘De gegevens uit het Nationaal Parkeer Register, het NPR, ondersteunen de dagelijkse uitvoering. We gebruiken ze bijvoorbeeld bij handhaving, vergunningverlening, parkeerproducten en bezoekersregelingen. Daarnaast geven de data inzicht in het daadwerkelijke parkeergedrag van bewoners en bezoekers. Daarmee kunnen we beleid en uitvoering beter op de praktijk afstemmen. We gebruiken deze informatie onder meer bij de verdere ontwikkeling van het progressieve parkeertarief en de handhavingsstrategie. Ook kunnen we beter volgen wat maatregelen opleveren en waar bijsturing nodig is.’

Wat waren de grootste uitdagingen?

‘Vooral het verbinden van processen, afdelingen en verantwoordelijkheden vroeg veel aandacht. Verschillende disciplines moesten op een nieuwe manier gaan samenwerken. Denk aan beleid, ICT, informatiebeveiliging, aanbesteding, vergunningverlening, handhaving en beheer. Ook privacy, gegevensbescherming en cybersecurity zijn belangrijke aandachtspunten. Security moet vanaf de aanbesteding tot en met het beheer en de verdere ontwikkeling onderdeel zijn van de parkeerketen. Daarnaast moet duidelijk zijn wie eigenaar is van een systeem, proces of verzameling gegevens.’

Welke les wil je andere gemeenten meegeven?

‘Begin met het in kaart brengen van de volledige parkeerketen. Kijk niet alleen naar losse applicaties of beleidsmaatregelen, maar naar de samenhang tussen parkeerrechten, dienstverlening, handhaving, data, techniek en organisatie. Betrek alle benodigde disciplines vanaf het begin. Wat je aan de voorkant over het hoofd ziet, leidt later vaak tot vertraging, extra werk of kostbare aanpassingen. Onderschat ook niet hoeveel tijd en aandacht zo’n verandering vraagt. Wanneer beleid, organisatie, uitvoering en techniek goed op elkaar aansluiten, wordt parkeren niet alleen efficiënter. De parkeerketen wordt dan ook een instrument voor bredere doelen, zoals bereikbaarheid, leefbaarheid en een beter gebruik van de openbare ruimte.’